Peçuy, İdris Baba Türbesi

Ayverdi 1/225-228, Evliyâ Çelebi 6/259-260, Eyice 2000: 484-485, Gyözö 1976: 30-31, Molnár 1993: 15, Sudár 2013 İdris Baba Türbesi, Macaristan’ın Peçuy (Pécs) şehrinde, Osmanlı dönemindeki surlarının dışında, eski Müslüman mezarlığında yer almaktadır. Ünlü târih yazarı Peçuylu İbrâhim Efendi, İdris Baba’yı “Peçuy’da büdelâdan İdris Baba denen bir meczûb-ı ilâhî vardı. O nice kerâmet ve velâyeti zâhir bir aziz idi. Şimdi mezarının üzerine yüksek bir kubbe yapılmış olan baba o vakitler yaşıyordu, kendisine rastladım” cümleleriyle tanıtmaktadır. Peçuylu’nun, onunla H.1000 (M.1591) yılında görüştüğünden hareketle İdris Baba, XVI. yüzyılın sonlarında veya XVII. yüzyılın ilk yıllarında ölmüş ve kabri üstüne kubbeli bir türbe yapılmıştır. Gerçekten yaşadığı bu bilgiden öğrenilen İdris Baba’nın sonradan kemikleri de bulunmuştur. Evliyâ Çelebi 1073 yılı Zilkadesinde (Haziran 1663) Peçuy’a da uğramış ve şehirdeki câmi, medrese, tekke ve hamam gibi vakıf eserlerden bahsederken İdris Baba’yı, “1000 târihinde hayatta olup nice kerâmetleri nakledilir” cümlesiyle anmıştır. İdris Baba Türbesi, Macaristan’ın elden çıkmasının ardından 1693’ten sonra Cizvit tarikatı tarafından şapele dönüştürülmüş, pencerelerinden biri bozularak buraya yarım yuvarlak çıkıntı hâlinde bir apsis eklenmiştir. Ancak yapının Hristiyanların ibâdetine tahsisi fazla sürmemiş, 18. ve 19. yüzyıllarda baruthâne olarak da kullanılmıştır. 1912-1913 yıllarında István Möller tarafından bir dereceye kadar restore edilmiş, bu sırada apsis de kaldırılmış, fakat tepesindeki haç bırakılmıştır. 1935 târihli bir kartpostalda yapının hâlâ bir Hristiyan mâbedi şeklinde tefriş edildiği görülmektedir. İdris Baba Türbesi, 1961 1963’te tekrar restorasyon görmüş, bu sırada evvelce sandukanın bulunduğu yerde bir kazı yapıldığında İdris Baba’nın iskeletine oldukça tamam bir hâlde rastlanmıştır. 1980’li yıllarda bakım yapılıp türbe görünümünde düzenlenmiştir. Türbe sekizgen bir plana göre yapılmış ve inşâsında moloz taş kullanılmıştır. Pencerelerden biri, burası şapel yapıldığında sivri gotik kemerli bir kapıya dönüştürülmüş, diğer Türk dönemi pencereleriyle kapısı örülmüş, bir pencere de yarılarak büyütülmüştü. Son onarımda bunlardan bazıları düzeltilmiş, üst