Brod, Hıdır Baba Tekkesi

Bowman 2010, Engin 2014: 556, Hasluck 1929: 2/524, İzeti 2004: 246, Koneska 2009, Mevsim 2013: 130, Tuna 2013: 254-255 Hıdır Baba Türbesi, Makedonski Brod'un güneybatısında, kasabanın büyük bir bölümünün görüldüğü yüksek bir düzlükte bulunmaktadır. Duvarları 6,5 metre uzunluğunda, kare planlı, kiremitle örtülü sade bir yapıdır. Hıdır Baba Tekkesi, târihte yolcuların konakladıkları ve misafir edildikleri önemli bir yerdir. 1544 târihli Tahrir Defteri’nde tekkenin tarlaları, bağları, bahçeleri, koruları, değirmeni ve çayırlarının bulunduğu ve buraların vergiden muaf olduğu yazmaktadır. Tekkede; Derviş Ali Baba, Veli Dede, Hasan Abdal, Hüdâverdi Dede, Hüseyin Dede, Âşık Dede ve Pervane Abdal isimleri kayıtlıdır. 1569 târihinde tekkede 9 derviş bulunuyordu. Hıdır Baba Bektâşî Tekkesi, I. Dünya Savaşı’nda Sırpların bölgeyi işgal etmelerine kadar faal bir tekke olarak ayakta kalmıştır. Sırp işgalinde Aziz Nikola ismiyle kiliseye çevrilmiştir. Bugünkü kilise, tekkeden geriye kalan türbe binâsıdır. İkinci Dünya Savaşı esnasında mâbet, özellikle Bektâşîler tarafından ziyâret edilmeye devam edilmesine rağmen, büyük ölçüde kendi hâline bırakılmış ve dolayısıyla zamanla yıkıma maruz kalmıştır. 1980'li yılların sonuna doğru restore edilip eski giriş kapısının bulunduğu açıklık apsis hâline getirilmiştir. 1994 yılında türbe, kilise olarak vaftiz edilmiştir. 23 Ağustos 1916’da Brod’a gelen Bogdan Filov, Aziz Nikola Manastırı’nı, Hıdır Baba ismini zikretmeden Türk (Pomak) Tekkesi olarak bildirir. Brod köyünün dışındaki Türk çiftliğinin yanında yer aldığını belirtir. Eski tekkenin kiliseye çevrilmesinden sonra bölgedeki Bektâşîler, 1925 yılında Kırçova’da yeniden bir tekke kurmuşlardır. Günümüzde de faal olan tekkenin postnişini Halvetî Eyüp Baba’dır. Günümüzde, tekkede, 6 Mayıs’ta Hristiyanlar Gjurgjovden (Aziz Yorgi), Müslümanlar ise Hıdrellezi ortak kutlamaktadırlar.