Girit, Kandiye, Horasanizade Bektâşî Tekkesi

Ayverdi 4/233, Bıçakçı 2003: 117-118, Evliyâ Çelebi 8/495, Kara 2007: 127, Köprülü 1980: 40-42 Kandiye’deki Bektâşî dergâhlarından ilk kurulan tekke, Horasanîzâde Bektâşî Tekkesi’dir. Evliyâ Çelebi’ye göre, bu dergâh, gâzi ve şehit Deli Hüseyin Paşa’nın kendi malından yaptırdığı bir hayrat olup 80 derviş barındırıyordu. Hacıbektaş’taki Pir evinin postnişini Vahdeti Efendi, Horasanîzâde Mevlana Derviş Ali idaresinde bir Bektâşî müfrezesini Girit’in fethine yollar, Derviş Ali Efendi de İstanbul’a gelerek 25 Rebiülahîr 1055’te (21 Haziran 1646), heyet-i seferiye ile Girit’e hareket eder. Derviş Ali Efendi, ordunun Kandiye önünde toplandığı sırada, H.1057 başlarında, Pedya Hisarı yanında Dedeler (Vone) köyünde geçici bir dergâh kurup âyine başladı. Derviş Ali Efendi kafilesinin himmet ve gayretini takdir eden Serdar Gâzi Deli Hüseyin Paşa’nın İnadiye Kalesi’nin kuzey eteğinde yaptırdığı dergâh, 1060 Cemaziyelevvel’inde (Mayıs 1650) yapılan Şer’i hüccet ile vakfedilip aynı sene Ramazan sonlarında (Eylül) açıldı. 280 sene faaliyet gösteren Horasan Bektâşî Tekkesi1, 1923 Lozan Antlaşması gereği yapılan mübâdelede Müslüman cemaatin Girit’i terk etmeye mecbur kalmaları sonunda önce kiliseye çevrilmiş, daha sonra da Rumlar tarafından hiçbir iz kalmayacak şekilde yıktırılmıştır.