Yenice Karasu, Mustafa Paşa Câmii

Ayverdi 4/316, Bıçakçı 2003: 403-405, Çam 2000: 163-167; Delioğlu 2008: 111-114, Mevsim 2013: 70, Stefanidou 2008: 314-315, Yapar 2007: 348-353 Mustafa Paşa Câmii, 1675 yılında, 4. Murat Han döneminin kaptan paşalarından Musâhip Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde, Yenice-i Karasu’da Musâhib -i Şehriyârî Mustafa Paşa bin Süleyman adıyla vakıf kaydı bulunmaktadır (VGMA 633-106-38). İlk hâlinde câmi, 12,50 x 12,50 m ölçülerinde kare planlı, kubbeli, kuzey batı ve kuzey doğu köşelerinde minâreleri bulunan, revaklı beş kubbeli son cemaat yerinden oluşuyordu. Câmi girişindeki mermer kitâbe şöyledir: Vezîrin meşrebi âsafdır memdûh-ı dirâra Ki etmiştir muvaffak hayra Zât-ı Hazret-i Mevlâ Li-vechillâh idup bu zîbendeni itmam Kılup se cennetini hazfi eyledi ihya Mutâf-ı kudsiyân ola bu mâbed haşre dek yâ Rab Ola cârûb-ı sahn-ı anberîni kevn-i havrâ Duâ eyle dedi itmâmın târih-i tâmı Kabûl-i dergâh ola ey Musâhib Mustafa Paşa Kitâbenin son satırındaki “Kabûl-i dergâh ola ey Musâhib Mustafa Paşa” ifâdesi, ebced hesabıyla câminin târihini H. 1094 (M. 1682-83) vermektedir. Mustafa Paşa Câmii, Balkan Savaşları sırasında bölgeyi işgal eden Bulgarlar tarafından tahrip edilerek kiliseye çevrilmiştir. 21 Şubat 1913’te Yenice Karasu’ya gelen Arkeolog Bogdan Filov, câminin kiliseye çevrildiğini belirterek eseri şöyle anlatır: “Şimdi Aziz Boris Kilisesi’ne dönüştürülen Büyük Câmi de ilginç. Tamamıyla mermerden olan dış kapısı görkemli, görmüş olduğum örneklerin en iyilerinden. Zengin süslemeleri dışında, başlıca özelliği, gri ve beyaz mermerden dekoratif unsurların kullanılması. Mihrap da aynı şekilde yapılmış, ama süslemeleri daha sade. Daha önce câminin kilise olduğu söyleniyor, ancak bu olanaklı değil, çünkü avluda, büyük dörtgen tuğlalarla yapılmış daha eski duvar kalıntıları var.” Bulgarlar, İkinci Dünya Savaşı esnasında da, Batı