Yakova, İbrahim Paşa Câmii

Evliyâ Çelebi 5/720-721, Karač 2011, Mehmed Süreyya 1996: 3/785, Moačanin 1994, Nadilo 2005, Papić- Valenčić 1990 İbrâhim Paşa Câmii, Hırvatistan’ın kuzeyindeki Slavonya bölgesinin Yakova şehrinde yer almaktadır. 1536 ile 1687 yılları arasındaki 151 yıllık Türk döneminde, Osmanlı coğrafyasının her köşesinde olduğu gibi Yakova’da da çok sayıda eser inşâ edilmiştir. Türklerin çekilmesinden hemen sonra, 1697 yılında çizilmiş gravürde, kalenin dışında üç câmi görülmektedir. İbrâhim Paşa, kalenin dışına bir câmi inşâ ettirmişti; kendi konağı da câminin yanında idi. Evliyâ Çelebi şehre geldiğinde İbrâhim Paşa’nın konağında misafir olmuştur. Bânî, Lala Mehmet Paşa’nın yeğeni, Gâzi Memi Bey’in oğludur. Câmiyi 160506’da Kanije Vâliliği sırasında yaptırmış olmalıdır. İbrâhim Paşa Câmii, 1720 yılında St. Jure ismiyle Avusturyalılar tarafından kiliseye çevrilmiştir. Câminin tam bir Katolik mâbedine dönüştürülmesi ise 1777 ile 1790 yılları arasındadır. Minâresi ve üç kubbeli son cemaat yeri ortadan kaldırılan bu onarımda kubbe de çatı içine alınarak gizlenmiştir. Câminin güneyinde mihrap yok edilerek bir kapı açılmış ve yapı yüksekliğinin iki misli oranında çan kulesi ilâve edilerek dönüşüm tamamlanmıştır. Son olarak 1989 yılında onarılan yapının üstündeki çatı kaldırılarak büyük kubbe açığa çıkartılmıştır. Câminin kuzeyindeki aslî son cemaat yerine atıfta bulunan betonarme sütun ve kubbeler ile minâreye gönderme yapan simgesel bir duvar ilâve edilmiştir. Günümüzde Crkva Svih Svetih adıyla bilinen İbrâhim Paşa Câmii’nin ilk hâlinin kare planlı, tek kubbeli harim ile kuzeydeki üç kubbeli son cemaat yeri ve kuzeydoğu köşedeki minâreden oluşan tipik bir klasik dönem Osmanlı eseri olduğu anlaşılmaktadır.