Sudak, Kale Câmii

Kırımlı vd. 2016: 708-710 Yenikale, târihî Kerç şehrinin 10 km doğusunda, deniz kıyısında ve Akıntı Burnu mevkisinde bulunmaktadır. 1702 yılında Kerç Boğazı’nı korumak üzere büyük ve müstahkem bir kale inşa edilmesine karar verildi. Yenikale adını alacak olan bu kalenin inşâsına 1703’te başlandı. Bütün istihkâmların ve müştemilatın tamamlanmasının 1710 yılını bulduğu anlaşılmaktadır. Kalede, Osmanlı ve Kırım Tatar askerlerinden oluşan bir garnizon görev yapmaktaydı. Yenikale, 1771 senesinde Vasiliy Mihayloviç Dolgorukov kumandasındaki Rus ordusu tarafından işgal edildi. Bundan üç yıl sonra imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile de resmen Rusya’ya terk edildi. Rusya hâkimiyetinde de bir hayli tâmir gören ve tahkim edilen Yenikale’nin içine, 1790’larda üç kışla ve subaylar için muhtelif meskenler yaptırıldı. Kale Câmii ise yıktırılarak, 1799 senesinde yerine “Meryem Ana’nın Dirilişi” (Uspenie Bogoroditsı) Kilisesi inşâ edildi. Bunlara XIX. yüzyıl başlarında inşâ ettirilen bir hastane ve diğer bazı yapılar eklendi. Yenikale’nin Rusya hâkimiyetine geçtiği sırada kalenin Kerç Kapısı tarafındaki varoş yerleşiminde bulunan üç câmi yahut mescit de ortadan kaldırıldı. Bunlardan Yenikale’ye en yakın mevkideki kubbeli ve minâreli olanının yerine, yine Meryem Ana’nın Dirilişi adıyla bir Ortodoks kilisesi kuruldu. II. Dünya Savaşı esnasında büyük ölçüde tahrip olan bu kilise, günümüzde mevcut değildir.