Sigetvar, Ali Paşa Câmii

Ayverdi 1/239, Evliyâ Çelebi 6/673, Eyice 1989a, Fehérvári 1982: 71, Feridun Ahmed Bey: varak 97b, Gezá 2009, Gezá 2013, Gyözö 1976: 19-21, Mehmed Süreyyâ 1996: 3/584, Molnár 1993:12-13, Sudár 2014: 496-499, Yılmaz 2015a: 42-66 Orta Hisar’da çarşı içinde, Zrinyi Meydanı’nda yer almaktadır. Câminin bânîsi, Müezzinzâde Ali Paşa’dır. Bânî, Yeniçeri Ağası olarak Sigetvar Seferi’ne katılmış, seferden sonra kaledeki Sultan Süleyman’ın anısına yaptırılan câminin inşâsı ile görevlendirilmiştir. Buradaki başarısından sonra 1568’de Kapdân-ı Deryâ olmuş, 1571’de İnebahtı’da şehit olmuştur. Evliyâ Çelebi’nin bildirdiği kıble kapısı üzerinde celî hat ile yazılı günümüze ulaşmamış H. 997/ M. 1589-90 târihli kitâbesi şöyledir: Bahr i rahmete garîk Ali Paşa Eser i hayri makām ı dil-küşâ Hâtif i gayb görüp dedi târîhin Câmi i şerîf makām ı a’lâ. Sene 997 Evliyâ Çelebi, kitâbenin târihini 997 (1589-90) olarak yazmasına rağmen son satırdaki “Câmi-i şerîf makâm-ı a’lâ” ifâdesinin ebced hesabıyla karşılığı 987 (1579-80) çıkmaktadır. Ali Paşa Câmii; Türk mimarîsinin klasik üslûbunda, kubbeli, üç bölümlü bir son cemaat yerini takip eden kare biçimli bir iç mekâna sahip tuğladan inşâ edilmiş büyük bir yapıdır. Yapılan araştırmalar neticesinde câminin bataklık bir arazi üzerine oturduğu tespit edilmiş ve temellerinin kazıklar üstüne kurulduğu anlaşılmıştır. Câminin üstünü, çapı 13 metre olan bir kubbe örter. Burası kilise olduğunda bu büyük kubbe, ortasında yüksek bir fener olan bir çatı içine alınmıştır. Kubbeye geçiş üçer dilimli tromplar ile sağlanmış olup bunların başlangıç konsolları ve köşe geçişleri mukarnaslarla süslenmiştir. Ali Paşa Câmii, Sigetvar’ın 1689’da Avusturyalılarca kuşatma ve muhasarası sırasında hasar