Revan, Recep Paşa Câmii

Mustafa 2016: 25, Oktay 2014: 4 1724 yılında Osmanlı ordusu Revan’ı yeniden fethetmiş ve şehir îmar edilmiştir. Tiflis Muhafızı Recep Paşa, kale içinde 1725’te bir câmi yaptırmıştır. Recep Paşa Câmii’yle birlikte Revan’da 2’si kale içinde 6’sı dış mahallelerde olmak üzere toplam 8 câmi bulunuyordu. 1796 tarihli bir gravürde, Recep Paşa Câmii kubbeli ve tek şerefeli minâreli olarak tasvir edilmiştir. Revan’ın 1827’de Ruslar tarafından işgal edilmesinden hemen sonra Recep Paşa Câmii kiliseye çevrilmiştir. Kubbedeki hilâl çıkartılarak yerine haç asılmış, minâresi ise çan kulesine dönüştürülmüştür. Sonraki yıllarda yapılan kapsamlı onarımla câminin tüm mimarî özelliklerinin yok edilmesi amacıyla cephelerine üçgen alınlıklar ve sütunlu galeri eklenerek antik döneme benzetilmiş ve câmi garip bir hâle getirilmiştir. 1836 ve 1843’te şehre gelen seyyahlar Karl Koch ve Avqust fon Haksthauzen, Revan Kalesi’nin yıkılmak üzere olduğunu, sarayın harabeye döndüğünü, iç kaledeki iki câmiden birinin kiliseye çevrilip diğerinin ise silah deposu olarak kullanıldığını bildirmektedir. Recep Paşa Câmii, 1930’da tümüyle yıktırılarak ortadan kaldırılmıştır.