Peçuy, Yakovalı Hasan Paşa Câmii

Ayverdi 1/210-222, Sudár 2010, Sudár 2014: 405-413, Evliyâ Çelebi 6/249, Gerö 1976: 17-19, Molnár 1993: 11-12, Osmânzâde Hüseyin Vassâf 2015: 5/235, Yılmaz 2015d: 172-179 Yakovalı Hasan Paşa Câmii; Peçuy’da sur dışında, Sigetvar kapısı yakınında, Hastane Meydanı’nda yer almaktadır. Câmi, Macaristan’da Osmanlı döneminden kalan câmiler arasında günümüze kadar özgün hâliyle kalabilen tek eserdir. Evliyâ Çelebi, câmiyi “Bu da geniş, eski bir câmidir. Bu da mavi has kurşun ile örtülü ibâdethanedir. Minâresi başka tarz bir düzgün ve hoş minâredir. Avlusu gayet geniştir ki çevresi öğrenci odalarıdır” şeklinde anlatmaktadır. Yakovalı Hasan Paşa Câmii, Peçuy’da Türk döneminin sona ermesiyle birlikte Cizvit tarikatınca kiliseye çevrilmiş ve 1960’a kadar Katolik kilisesi olarak kullanılmıştır. L. Rochbock’ın 1860 târihli gravüründe, kiliseye çevrilince minârenin petek kısmının sökülerek çan kulesine dönüştürüldüğü görülmektedir. Kubbenin üstüne ahşaptan dilimli bir çatı daha yapılarak kiremit kaplanmış ve yapı Barok tarzı Katolik kilisesine dönüştürülmüştür. 1960’a kadar, bitişiğinde bulunan hastaneden ötürü Hastane Kilisesi olarak anılan yapı ibâdete kapatılıp, Gerö Győző’nün gayretiyle onarılmış ve müze olarak tekrar açılmıştır. Bu onarımda kiliseye çevirme sırasında yapılan tüm müdahaleler temizlenmiş ve câminin özgün hâli ortaya çıkartılmıştır. Türkiye’den minber, kürsü ve halı gönderilip câmiye döşenmiştir. 1977 yılında câmiyi inceleyip rölövesini ve restitüsyonunu çizen Mimar Ekrem Hakkı Ayverdi, barok ilâvelerden temizlenerek açığa çıkartılan eserin bu onarımı hakkında düşüncelerini şöyle ifade etmektedir: “1957-60 arasında, câminin üslûbuna uymayan kapı söveleri ve düz başlık gibi, pek ufak ve yer yer aykırılıklara rağmen, o hâlden bu gün içinde namaz kılınan bir câmi hâline gelebilmesi için çalışanlar şâyân-ı tebcildir; bu da ancak Macar hükûmetinin büyük insanlığı sayesinde kâbil olabilmiştir, bildiğimiz kadarıyla bu işin kahramanı Gerö Gyözö’dür.” Câminin kuzeyinde bir tekke bulunmaktaydı. Günümüze ulaşmamış tekkenin bulunduğu