Kızılhisar, Beş Çeşme Câmii

Beş Çeşme Câmii, Kızılhisar’ın güneybatısında bulunan yakın mahallelerden Grabia’da yer almaktadır. Bu mahallenin üst kesimlerinde, bir kısmı günümüzde de görülen kasabayı terk eden Türklerden kalma evler bulunmaktadır. “Beş Çeşme” (Pende Vryses) adıyla bilinen su kaynaklarının hemen üzerinde yer alan Hagia Sophia (Aya Sofya) Kilisesi, eski bir câmiden dönüştürülmüştür. Eski câmiden hiçbir iz görülmeyen kilise, kıble yönünde uzunlamasına dikdörtgen planlıdır. Kilisenin yanındaki Beş Çeşme, eski Kızılhisar’dan günümüze kalan ve hâlen kullanılan ender yapılardan biridir. Orijinal kitâbeleri bulunmayan çeşmelerin dördünden, önlerinde bulunan kurnalar vasıtasıyla, su akmaya devam etmektedir. Yapının hemen üzerindeki yamaçta bulunan kilise, câmi iken bu çeşmeler şadırvan işlevi de görüyordu. Çeşmelerden sağdan ikincisinin sol tarafında stilize bir selvi motifi hala seçilmektedir. İkincisi ve üçüncüsü arasında ise sonradan konduğu anlaşılan ve üzerinde târih göremediğimiz Yunanca bir kitâbe bulunmaktadır. Kitâbeye göre çeşme, yörede yaptırdıkları eserlerle tanınan Kotsikas ailesinin katkılarıyla elden geçirilmiştir.