Kefe, Müftü Câmii

Demidov-Raffet 1853: 2/205-206, Evliyâ Çelebi 7/573-574, Kançal-Ferrari 2006, Kırımlı vd. 2016: 670-677, Zharykov 1983: 2/285 Müftü Câmii, Kırım’da Küçük İstanbul olarak da bilinen Kefe şehrinin eski Çarşı Mahallesi’nde yer almaktadır. Kefe’de günümüzde ayakta kalabilen en eski câmi olan Müftü Câmii, 1623-1639 yılları arasında Kefe Müftüsü olan Seyyid Mûsâ Efendi tarafından inşâ ettirilmiştir. 17. yüzyılda 48 câminin bulunduğu Kefe’de, 1783 yılındaki Rus istilâsı ve sonrasında Osmanlı eserlerinin çoğu yıktırılmışken bu câmi, günümüze ulaşan az sayıdaki Osmanlı yapılarından biridir. Evliyâ Çelebi Kefe’deki câmileri anlatırken Müftü Câmii’nden şöyle söz etmektedir: “Müftü Câmii de kurşun ile örtülü, bir sanatlı taş minâreli câmidir. Bu câmi kapısının iç yüzünde güzel celî hat ile yazılan târih budur: Şuri’a’l – binâ bi-himmetih, Bi-i’nâneti’l-Meliki’l-mu’în, Müftîyü şer’in hâdimün, Bi-Mevlevîyyeti emri’d-dîn, Ve hüve’l-lezî kâne ismehû, Mûsâ eş-şerif el-miskîn, Ni’me’l-(…) hâzihi, İz ammerehâ li-âbidîn, Kabile’l-ilâhu bi-lutfihi, Hıdemâtehu li-şer’i’i-müb’in, Vaza’a’l-esâsa ve-errahahu, Ve le ni’me dâru’l-müttakîn. Sene (…) Bu târih bir sülüs hüsn-i hat ile dört köşe mermer üzerine altın ile yazılmıştır. Ve yine bu câmiin dış avlu kapısı üzerinde caddeye bakan târihtir: Müslimânâ-yı biyâ (---) (---) nemâz, Hâşa lillâh ki gûyemet tevbih, Fikr kün zi-nemâzem în buk’a, Niyyetün li’s-salâti şüd târih. Sene (---) Evliya Çelebi’nin bahsettiği ve câminin bânîsiyle inşâ târihini gösteren iki mermer kitâbe günümüze ulaşmamıştır. Kırım’ın Rusya tarafından ilhak edilmesinin ardından Müftü Câmii 1787’de Ermeni Katolik