Kamaniçe, Valide Sultan Câmii Minâresi

Ivanicki 1930: 16-18, Kolodziejczyk 2001, Kuzubaş 2006: 219-220, Zharykov 1983: 4/172-173 Ukrayna’da yer alan Kamaniçe (Kamieniec Podolski), IV. Mehmet komutasındaki Türk ordusu tarafından sekiz günlük bir kuşatma sonucunda 1672’de fethedildi. 1699’a kadar 27 yıl Türk idâresinde kalan şehir, Podolya eyaletinin merkezi idi. Kamaniçe Kalesi, iki yüzden fazla topu ile Bağdat, Budin, Belgrad ve Kandiye ile beraber Osmanlı Devleti’nin en önemli kaleleri arasında yer aldı. Fetihten sonra Kamaniçe’de, Sultan IV. Mehmet adına hutbe okunmuş ve şehirdeki altı kilise câmiye çevrilmiştir. Şehrin en büyük kilisesi olan Aziz Peter ve Paul Katedrali (St. Stanislaus Kilisesi), Valide Sultan Câmii’ne; St. Trinity Kilisesi Sultan IV. Mehmet Câmii’ne; St. John Kilisesi ise Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa Câmii’ne çevrilmiştir. Diğer üç kilise de İkinci Vezir Mustafa Paşa, Emetullah Rabîa ve Gülnûş Haseki Sultan’ın adına câmiye çevrilmiştir. Nicolas de Fer, 1691’de çizdiği Kamaniçe gravüründe, şehirdeki en büyük kiliseyi St. Pierre ve St. Paul Katedrali olarak göstermiş ve 3 Eylül 1672’de câmiye çevrildiğini not düşmüştür. Aynı gravürde câmiye çevrilen diğer kiliseler de görülmektedir. Kilise, câmiye çevrildikten sonra giriş cephesinin solundaki küçük şapelin üzerine kesme taştan minâre inşâ edilmiştir. Mermerden yapılan süslü bir minber İstanbul’dan getirilerek câmiye yerleştirilmiştir. 27 metre yüksekliğindeki minârenin şerefesine, 136 basamakla ulaşılmaktadır. Türklerin Kamaniçe’yi kaybetmesi üzerine yapı, tekrar kiliseye çevrilmiştir. Minâre bu dönemde yıktırılmamış; 1756 yılında bakır çan eklenerek çan kulesine dönüştürülmüştür. Minârenin pe-