Göle, Ali Bey Câmii

Evliyâ Çelebi 7/330, Gerelyes 2003: 174, Kaldy-Nagy 1982: 48-49, Sudár 2014: 328-329 Göle varoşunun merkezinde yer alan Ali Bey Câmii ve türbesi, yanındaki hamamla birlikte bir külliye şeklindeydi. Câmi, 1579 târihli kale defterinde kayıtlıdır. Ayrıca, VGMA’da 1197 numaralı Rumeli Mahlût Defteri’nin 17. ve 96. ve 98. sayfalarında Göle’de Ali Bey Câmii Evkâfı ve Göle’de merhûm Ali Bey Câmii ve Sebilhânesi ibâreleriyle 10 Zilkâde 999 (30 Ağustos 1591) ve 10 Rebiülevvel 1000 (26 Aralık 1591) târihli üç ayrı hurûfat kaydı bulunmaktadır. 1665’te Göle’ye gelen Evliyâ Çelebi, câmi ve türbeyle ilgili şu bilgileri vermektedir: “Ali Bey Câmii, bir kurşunlu güzel câmidir, hayrat sahibi Ali Bey de câmi hazîresinde kurşunlu yüksek türbe içinde huzur içinde yatar.” Şehirdeki Türk hâkimiyetinden sonra câmi ve türbe, Avusturyalılar tarafından kiliseye çevrilmiştir. Göle’nin L. F. Rosenfeld tarafından çizilen 1722 târihli haritasında câmi, kilise olarak, türbe de şapel olarak numaralandırılmıştır. Câminin minâresi, kiliseye çevrildikten sonra bir süre çan kulesi olarak kullanılmış, 1744’te şapel olarak kullanılan türbeyle birlikte yıktırılmıştır. 1777-79’da câminin yerine günümüzdeki Nádi Boldogasszony Kilisesi inşâ edilmiştir.