Anabolu, Çarşı Câmii

Ayverdi 4/260, Evliyâ Çelebi 8/354, Göyünç 1988: 476-477, Stefanidou 2009: 205-220, Tsekes 2008: 124-125 Çarşı Câmii, Anabolu (Nauplion) kent merkezinde, çarşı içinde Syntagmatos Meydanı’nda yer almaktadır. Evliyâ Çelebi, Anabolu’yu anlatırken “çarşı içinde iki câmisi vardır” şeklinde bildirip, bu yapıların isimlerini bildirmemiştir. Anabolu’da, Mora’nın ikinci fatihi Şehit Ali Paşa’nın bir câmi yaptırdığı bilinmektedir. Kaynaklarda kapılarının çarşıya açıldığı şeklinde târif edilen Şehit Ali Paşa Câmii’nin, klasik dönem özellikleri gösteren bu eser olmalıdır. Mora’nın ikinci fâtihi olarak bilinen Şehit Ali Paşa, 1716’da Avusturya Seferi’nde Petrovaradin’de şehit olmuş ve Belgrad Kalesi’ne defnedilmiştir, türbesi hâlen mevcuttur. Şehit Ali Paşa, Anabolu ve çevresinde bir kısmının bedelini İstanbul’a döndüğünde ödemek üzere, ev, dükkân, mahzen, fırın ve benzeri mülk almış, bunları câmiye vakfetmiştir. Anabolu, 1686 yılında Venedikliler tarafından işgal edilince, câmi, Francesco Morosini tarafından Roma Katolik Kilisesi’ne bağlanmış ve minâre yıktırılarak St. Anthony adıyla kiliseye çevrilmiştir. 1715’te Türklerin Anabolu’yu geri almasıyla birlikte kilise olan yapı tekrar câmiye çevrilmiştir. Yunanistan’ın bağımsızlığının ardından câmi, ilköğretim okulu olarak kullanılmıştır. 1915’te konser salonu ve tiyatro hâline getirilmiştir. Günümüzde de Trianon adıyla, Belediye Tiyatrosu olarak kullanılmaktadır. Çarşı Câmii, özgün hâlinde kare planlı harim ile üç bölümlü revaklı son cemaat yerinden oluşan klasik dönem tipik bir Türk câmisidir. Minâresi günümüze ulaşmamıştır. 19. yüzyılın sonlarında G. Haubenschmidt tarafından çizilen gravürde, câminin kubbelerinde haç asılı olduğu ve son cemaat yerinin henüz kapatılmadığı görülmektedir. Mermer sütunlarla taşınan son cemaat yeri, günümüzde kapalıdır. Kubbe kasnağındaki pencereler hariç diğerleri örülerek kapatılmıştır. Kesme taş malzemeden inşâ edilen câminin kubbeleri kiremitle kaplıdır.